SİTEMDE

Tutkal

 
 
Balık endüstrisi artıklarından üretilen, yavaş kuruyan fakat bağlama gücü yüksek yapıştırıcı.
Balık kemiği ve derisinden yapılan, koyu mor, kahverengi renk tonunda, suda çözdükten sonra kullanılan jelatinsi bir yapıştırıcı. Umumiyetle granül şeklinde satışa arz edilir. Kullanılmaya başlanmadan evvel sıcak suda çözülür. Sıcak olarak iki yüzeye sürülerek sıkıştırılıp suyunun uçması ve kuruması beklenir. Hayvanlardan elde edilen bu tür tutkallardan balık tutkalı soğuk olarak da kullanılır. 
 
Pelte kıvamındaki maddelere jel denir. Jelatin de, jel oluşturma özelliğine sahip bir hayvansal proteindir  Jelatin hayvan kemiklerinden ve derilerinden elde edilir. Deri ve kemikler önce küçük parçalara ayrılır ve sonra aside yatırılır. Asit, deri ve kemiklerin içerdiği, kollajen denilen yapışkan, lifli proteinin şişmesine neden olur. Daha sonra bu maddeler suda kaynatılır ve bunun sonucunda kollajen suyla birleşir, yani "hidratlanır". Bunu izleyen buharlaşma sonucunda geriye jelatin kalır. Jelatin soğuduğunda katılaşır; katı jelatin toz, yaprak ya da tane haline getirilerek satışa sunulur. Jelatin, meyve sularıyla tatlandırılıp renklendirildikten sonra ılık suda eritilir ve soğumaya bırakılırsa, jöle denilen saydam pelte durumuna gelir. Jöle, pasta yapımında da yaygın olarak kullanılan bir besin maddesidir.
 
 
Jelatin, bir protein olduğundan kolayca sindirilir. Bu nedenle hastalar için uygun bir besindir. Jelatin et yemekleri, çorba, şekerleme ve tatlı gibi çeşitli yiyeceklerin yapımında kullanılır. Jelatinden, gıda sanayisinin yanı sıra, kozmetik ürünlerinin, merhem ve pastillerin, fotoğraf filmi ve kâğıtlarının, çeşitli boya ve tutkalların yapımında da yararlanılır.
Mersinbalığı ya da benzeri balıkların hava keselerinden çok arı bir jelatin elde edilir. Bu maddeye balık tutkalı denir.
 
 
Balık Tutkalı (500 gr)
Sakız (50 gr)
Alkol (150 gr)
Su (50 gr)
 
 
İşlem:
1) Boş bir kap alınız.
2) İçerisine alkolün yarısını dökünüz.
3) Sakızı ilave edip alkolde eritiniz.
4) Sonra başka bir kap alıp kalan alkolü dökünüz.
5) İkinci kaba suyu ilave ediniz.
6) Daha sonra yine ikinci kaba balık tutkalını koyunuz.
7) İkinci kabı iyice karıştırınız.
8) Ayrı kaplarda bulunan karışımı birleştirniz.
9) Elde ettiğiniz yeni karışımı iyice karıştırınız.
10) Süper yapıştırıcınız hazır. 
 
 
Jelâtin memelilerin dokularında, hususiyetle kas­ları kemiklere bağlayan yerlerde ve derilerde bulunan kollajenden çıkartılan bir proteindir. Kollajen su ile kaynatıldığında jelâtin olarak bilinen, suda çözülür proteine dönüşür. Soğutulduğunda, çözelti kollajene dönüşmez; fakat jel hâline gelir. Jelâtin başta domuz, sığır ve çok az olarak da balık gibi hayvanların deri, kemik ve bağ dokularının kaynatılması ile üretilir. Bu madde, güçlü şekil alma kabiliyeti, şeffaf jel oluşturması, esnek film hâline gelmesi, hazmının kolay olması, sıcak suda eriyebilmesi ve kolayca şekil alması gibi hususiyetleri sebebiyle gıda üretiminde pek çok sahada kullanılmaktadır. 

Jelatin görüldüğü gibi tamamen hayvansal bir ürün. Aslında mutfaklarımız da küçük birer jelatin imalathanesidir. Çok kere kasaptan, marketten satın aldığımız et türü gıda maddelerimizi ekseriya kaynar suda haşlarız değil mi? İşte haşlamadan sonra tenceremizdeki et suyu ismini verdiğimiz su bol miktarda jelatin ihtiva eder. Bu et suyu iyice soğuyunca yarı saydam şekilde oluşan jel kitlelerini gözlerimizle de görebiliriz.